عبد الحسين نوايى

12

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )

در پيش گرفتند ، چغال اوغلى نيز شب هنگام روى به گريز نهاد . شاه عباس كه تعقيب دشمن را در شب جايز نمىدانست ، در پى وى و تركان فرارى نرفت . ولى « مردم فرومايه و اوباش قزلباش » دشمن را دنبال كردند و بسيارى از آنان را كشتند و غنايم فراوان بردند . فرار تركان چنان رسوائى آميز و شتابزده بود كه پانصد نفر از آنان راه گم كرده در كوچه باغهاى طسوج درآمدند و شخصى را به زر فريفتند كه آنان را راهنمايى كند و او نيز آن بخت - برگشتگان را « به راه بلا رهنمون گشته ، به ميان قصبهء طسوج آورد » و طسوجيان آنان را غارت كرده به قتل آوردند . درين جنگ بيش از صد عدد توپ و ضرب‌زن بزرگ و كوچك به دست ايرانيان افتاد . سرا پرده و خرگاه سردار ترك نيز به غارت رفت و حتى فرمان سردارى چغال اوغلى به چنگ قزلباشان درآمد و آنان فرمان را كه به طلا و جواهر و لاجورد تزيين يافته - بود به نظر شاه عباس رسانيدند . چغال اوغلى پس از اين شكست به وان گريخت و آن جا نيز از ترس قزلباشان نماند و به ديار بكر رفت و هم در آن ولايت از غصه درگذشت . متعاقب شكست وى كليهء سران كرد كه در انتظار فرصت بودند نسبت به شاه عباس اظهار اطاعت كردند و شاه عباس پس از اين فتح به زيارت مرقد شيخ صفى در اردبيل رفت و از روح آن مرد بزرگ طلب همت نمود و سپس به عزم و تسخير گنجه از اردبيل بيرون آمد . روز دوشنبه 28 صفر سال 1015 ه پس از چهار ماه شهر گنجه به تصرف شاه عباس درآمد و كليهء افراد پادگان ترك عرضهء شمشير گشتند . يكى از شعرا تاريخ فتح گنجه را « كليد شماخى » يافت و فى الحقيقه فتح گنجه كليد تصرف شماخى گرديد . زيرا متعاقب اين فتح ، قلاع لورى و تفليس و تومانوس بدون جنگ به دست قزلباشان افتاد و شاه عباس دستور داد تا اسلحه و يراق قلاع مزبور به دژ ايروان نقل شود و در خاطر گذراند كه به سوى ايروان رود و پس از تعمير و تحكيم قلعهء آن شهر به فتح شهرهاى شروان پردازد . در اين هنگام ، اركان دولت عثمانى و خاصه درويش پاشا صدر اعظم ، به توسط زنى گرجى به نام گل چهره ، كه قبلا در دربار ايران بود و پس از دستگيرى سميون گرجى از طرف خانوادهء وى ، براى پرستارى سميون به استانبول رفته بود ، پيغام صلح دادند و دربار قزلباش در جواب به پيمان شاه طهماسب و سلطان سليمان خان قانونى اشاره كرد و تجديد پيمان مزبور را خواستار گرديد . با اين حال شاه عباس از راه اردوباد عازم قراباغ شد و هم در اردوباد بود كه خبر اتمام